Wednesday, January 10, 2018

HÁT BÀI SÁM HỐI

hát bài sám hối
chiều qua trên đầu
lời kinh sám hối
theo ngày thương đau
nước còn vọng nhịp
triều âm mai này
em còn vọng nhịp
đây hồn đắng cay
rồi mai nước ngập
ta có lên bờ
nụ hồng cúi xuống
hôn tàn đêm mơ
NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

Saturday, December 30, 2017

CHƯA ĐI

anh trắng đông em vàng thu
thần giao bát ngát cho dù quan san

ngày khô đêm ướt dịu dàng
lâng lâng trời đất mịn màng lời không

em vàng thu anh trắng đông
nổi trôi từ thuở ngọt nồng chưa đi

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

Wednesday, December 20, 2017

TĨNH BIỆT

thềm lá động theo triền sương đẫm ướt
vườn khuya xanh từng dấu mộng thầm thì
lần họp mặt cũng là lần tử diệt
em qua đời trồng vạn nụ hồng nghi

ta xa em như truy tầm tông tích
ta xa người như buồng ngực trăm năm
giữa hơi thở quá quan còn đóng bụi
phấn son người là dấu tích căm căm

hãy nhìn thẳng như thời xa ánh sáng
như tâm thần tiếc rẻ thuở xa hương
lần chớm mộng theo đà trôi sóng nắng
em tàn tro theo mấy bận phai hường

em cho ta như một lần điểm sắc
em cho người thể phách đã lăn quay
là lớp lớp núi sông hồn phiêu dật
vẫn lặng tờ nên chẳng có ai hay

ngày mai ta có bao giờ nguyên vẹn
ngày mai em và cố xứ hao mòn
thân xác đó cầm bằng như mạt hạng
phụ ân đời là chết giữa tơ non

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

Thursday, December 7, 2017

ĐÁNH LẠC HƯỚNG DƯ LUẬN

định hướng dư duận
tuyên truyền
xuyên tạc
nhồi sọ
là một trong những sách lược căn bản của cọng sản
để khống chế nhân dân
bưng bít sự thật
dối trá bịp bợm
với mục đích là bảo đảm độc quyền lãnh đạo tuyệt đối

nhưng hiện nay với tiến bộ của tự do truyền thông
toàn cầu hóa của internet
đã phá vỡ mưu mô này
khiến cho tính độc quyền thông tin của họ
cơ hồ lung lay

dĩ nhiên vì sống còn
nên họ phải quyết tâm ngăn cản
ngoài chuyện bắt bớ giam cầm
vu oan giá họa những tiếng nói can đảm trung thực
lại còn lung lạc tâm tư nhân dân
bằng cách tung tin tầm phào tào lao

hãy nhìn vào hằng trăm tờ báo
và truyền hình truyền thanh thì sẽ thấy rõ
bữa này là tình tù ghen tuông
bữa nọ thì đưa tin ca sĩ nam bắc chỉ trích lẫn nhau
bữa kia thì bảo đám "tiến sĩ" đưa ra công trình nghiên cứu ba láp
hoặc sai những kẻ thừa hành phát ngôn ngu ngốc bậy bạ

và họ đã đạt hiệu quả
bởi quần chúng nhân dân
(vốn nặng cảm tính)
liền bức xúc ồn ào theo

cứu cánh biện minh cho phương tiện
là chân lý tối cao của cọng sản
vì mục đích độc tôn
họ đã nghiêm túc tuân thủ nguyên tắc của Lenin:
"để giữ vững quyền lãnh đạo tuyệt đối của đảng
thì đảng viên chúng ta
sẽ không từ chối bất cứ một thủ đoạn nào
đó chính là đạo đức cách mạng của người cọng sản"

dân tộc Việt đang bị nguy cơ diệt vong từng ngày
môi trường sống xuống cấp trầm trọng
cơ chế giáo dục băng hoại tan hoang
(từ từ hán hóa)
rừng phòng hộ bị phá nát
biển nhiễm độc
giặc phương bắc xâm nhập khắp chốn
dân oan mất đất mất ruộng mất nhà
oán thán khắp nơi

trong chúng ta
biết có mấy ai đủ nhân tâm để thấy
trong chúng ta
biết còn mấy ai đủ hùng tâm để nghe

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN


Wednesday, November 29, 2017

QUYÊN DI: BẢNG MẪU TỰ TIẾNG VIỆT VỐN ĐÃ HAY VÀ ĐỦ

BẢNG MẪU TỰ TIẾNG VIỆT VỐN ĐÃ HAY VÀ ĐỦ
Bài viết ngắn này không nhằm “tranh luận” với PGS TS Bùi Hiền về đề nghị “cải tiến chữ Việt" của ông cho bằng, nhân cơ hội này, chúng ta ôn lại với nhau những điểm căn bản của chữ Quốc Ngữ, là thứ chữ dùng mẫu tự La-tinh để ký âm tiếng Việt.
Bài viết rất ngắn này cũng không phải là một công trình nghiên cứu để đem ra thảo luận với các nhà ngữ học và ngôn ngữ học về tiếng Việt.
Gọi là căn bản, điều này có nghĩa là đụng chạm tới những điểm này, thay đổi hay xoá bỏ những điểm này thì chữ Quốc Ngữ không còn là chữ Quốc Ngữ nữa, mà là một thứ chữ gì khác rồi, nói rõ hơn là giết chết chữ Quốc Ngữ rồi. Cũng giống như một cái cây, người ta có thể hái hoa, hái quả, thậm chí cắt bớt cành, cái cây vẫn là cái cây; nhưng khi người ta đốn gốc, đào rễ thì cái cây không còn là cái cây nữa. Nó chết. Căn bản có nghĩa là rễ (căn), gốc (bản). Bởi vậy người ta mới nói kẻ mất gốc là “vong bản.”
Đây là những điểm căn bản của chữ Quốc Ngữ:
1. Chữ Quốc Ngữ là một hệ thống ký âm: âm phát ra như thế nào thì dùng những chữ cái (mẫu tự, ký tự) a, b, c, d, đ v.v… để ghi lại âm đó lên trên giấy. Cũng giống như người ta dùng những nốt nhạc do, re, mi, fa, sol, la, si để ghi lại trên giấy âm thanh của một khúc nhạc, một bản nhạc. Điểm này cho thấy chữ Quốc Ngữ và chữ Hoa (chữ Tàu) đặt trên hai nền tảng hoàn toàn khác nhau: chữ Hoa đặt trên nền tảng hình vẽ, hình tượng thế nào thì vẽ ra như thế, đơn giản nét đi rồi cho vào một ô vuông tưởng tượng mà thành ra chữ.
2. Chữ Quốc Ngữ là thứ chữ ghi tiếng nói của cả nước chứ không phải ghi tiếng nói của một miền, một vùng, một thành phố, cho dù thành phố đó là Hà Nội. Khi các nhà truyền giáo sáng tạo chữ Quốc Ngữ, các ông này đã đi khắp tất cả mọi nơi trên đất nước ta: Đàng Trong, Đàng Ngoài, miền Bắc, miền Trung, miền Nam, thu thập các cách phát âm, tổng hợp lại mà ra các âm (thể hiện bằng những chữ cái) và các thanh độ (thể hiện bằng các dấu sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng.) Khi chỉ dựa vào cách phát âm của một miền, một vùng, một thành phố để làm thành bộ chữ thì thứ chữ ấy không thể được gọi là chữ Quốc Ngữ nữa. Ấy là chưa kể người của một vùng có thể thay đổi cách phát âm, lý do là có sự thay đổi người sinh sống ở vùng ấy. Người Hà Nội trước đây và người Hà Nội bây giờ trong cách phát âm có nhiều điểm không giống nhau.
3. Chữ Quốc Ngữ là thứ chữ có thể nói là duy nhất tại Á châu nằm trong khối chữ viết dùng hệ thống mẫu tự La-tinh. Những thứ chữ khác tại Á châu cũng dùng bảng mẫu tự La-tinh đều chỉ có tính cách thử nghiệm hoặc sử dụng trong phạm vi hạn hẹp, hầu như chỉ có tính cách phiên âm mà thôi. Đã gọi là nằm trong một hệ thống thì cách phát âm qua ký hiệu là các chữ cái phải giống nhau hoặc tương tự. Thí dụ: âm [thờ] được ký âm bằng hai chữ cái T và H: TH. Nhìn ký tự TH, người ta phát âm được là [thờ]. Nếu đổi đi, dùng ký tự W để ghi âm [thờ] thì tự mình tách ra khỏi hệ thống chung, gây rắc rối, khó hiểu chứ không phải là “hội nhập” thế giới. Người dạy tiếng Việt ở nước ngoài, khi dạy thường phải dùng phương pháp đối chiếu các ngôn ngữ: tiếng Việt với tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây-ban-nha. Học viên cảm thấy chữ Việt cũng có cách viết tương tự như ngôn ngữ của họ khiến họ cảm thấy dễ học, dễ viết. Đổi TH thành W để ghi âm [thờ] thì học viên chỉ có nước… chết!
4. Bảng mẫu tự tiếng Việt vốn có (từ thời Alexandre de Rhodes) (1) dựa vào nguyên tắc "đơn giản tối đa" để dễ học, dễ nhớ. Thí dụ: đã có ký tự P và ký tự H, ghép lại thành PH để ký âm [phờ] thì không cần F phải có mặt trong bảng mẫu tự nữa. Vì thế mà trong bảng mẫu tự tiếng Việt không có những chữ cái F, J, W, Z.
5. Tuy đơn giản, bảng mẫu tự này lại rất tinh tế. Cùng là âm [cờ] mà bình thường được ghi bằng ký tự C, lại được ghi bằng ký tự K khi âm [cờ] này đứng trước những âm I, E, Ê vì đây là 3 âm đầu lưỡi, và được ghi bằng ký tự Q(u) khi đứng trước những âm/vần bắt đầu bằng UY (và OA.) (2) Bỏ mất điểm tinh tế này đi, chữ Quốc Ngữ mất đi phần nào nét đặc biệt của nó. Vả lại, nếu đồng hoá, chỉ dùng K cho tất cả các âm [cờ] thì sẽ ra tình trạng hai chữ CỦA và QUẢ được viết giống nhau: KỦA.
6. Chữ Quốc Ngữ có đặc điểm là âm nào phát ra được cũng ghi (viết) được và chỉ có một cách viết đúng mà thôi. Thí dụ: phát âm là [chuyện] với phụ âm [chờ] đứng đầu thì phải viết là CHUYỆN; mà phát âm là [truyện] với phụ âm [trờ] đứng đầu thì phải viết là TRUYỆN. Người Hà Nội có thể phát âm hai âm [chuyện] và [truyện] giống nhau, đều là [chuyện] mà thôi, nhưng tại rất nhiều vùng trên toàn đất nước, đồng bào mình phát âm rất rõ hai âm [chuyện] và [truyện]. Không nên làm nghèo cách phát âm phong phú của người mình.
Tóm lại,
Bảng mẫu tự tiếng Việt, nếu là bảng tiêu chuẩn, có 23 chữ cái:
A B C D Đ E G H I K L M N O P Q R S T U V X Y
Bảng mẫu tự tiếng Việt, nếu là bảng đầy đủ, có 29 chữ cái:
A Ă Â B C D Đ E Ê G H I K L M N O Ô Ơ P Q R S T U Ư V X Y
Chúng tôi thấy đây là hai bảng mẫu tự rất đơn giản và đầy đủ, không cần phải cải cách, thêm bớt gì cả.
Còn việc phiên âm những tiếng nước ngoài, trong đó có các ký tự F, J, W, Z lại là một vấn đề khác, chúng tôi không bàn tới ở đây.
Sự “cái tiến” như PGS TS Bùi Hiền đề nghị đã làm méo mó chữ Quốc Ngữ, nếu không muốn nói là ám sát nó, rất nguy hại. Nó khiến người ta hoang mang, tốn thì giờ, tốn công sức. Và nếu vô phúc nó được đem ra áp dụng thì tiết kiệm đâu không thấy, chỉ thấy nó tiêu phí rất nhiều năng lực, thì giờ và tiền bạc.
Để tránh sự nguy hại này, chúng tôi đề nghị chúng ta không tiếp tay phổ biến nó, cho dù chỉ là phổ biến để làm trò cười với nhau. Càng làm cho nhau cười, thứ chữ “cải tiến” này càng lan rộng. Các em trẻ tuổi vốn thích nghịch ngợm đã "chế tác" ra đủ các loại chữ viết “bí hiểm” để “chít chát” với nhau, nay gặp được thứ đồ chơi này sẽ đem ra dùng… cho biết. Dùng hoài hoá thiệt. Rốt cuộc, người ta không còn biết đâu là đúng đâu là sai nữa. Bây giờ đã thấy xuất hiện một bộ “Cuyển dổi Tiếq Việt” rồi đó. (3)
(1) Alexandre de Rhodes không phải là ông tổ của chữ Quốc Ngữ. Khi đến đất Việt để truyền đạo, ông phải học tiếng Việt qua các sách (chép tay) của các giáo sĩ Bồ-đào-nha đã đến miền đất này trước ông. Nhưng Alexandre de Rhodes đã có công lớn nhất trong việc hình thành và phát triển chữ Quốc Ngữ. Ông là tác giả hai tác phẩm chữ Quốc Ngữ đầu tiên, ấn hành tại Rome năm 1651: “Tự Điển Việt-Bồ-La” và “Phép Giảng Tám Ngày.”
(2) Sự thật QUÝ là QU + UÝ, khi viết chúng ta giản lược một chữ U, thành ra QUÝ; QUẢ là QU + OẢ, khi viết chúng ta giản lược chữ O, thành ra QUẢ. Hiện tượng này cũng tương tự như GIÊNG là GI + IÊNG, khi viết chúng ta giản lược một chữ I thành ra GIÊNG. Có thể một số vị không đồng ý với cách giải thích này.
(3) Chúng tôi không mất thì giờ ghi lại tất cả những thay đổi, thêm bớt vào bảng mẫu tự tiếng Việt của PGS TS Bùi Hiền mà ông gọi là “cải tiến”. Tiếp tay phổ biến chúng làm gì! Chúng tôi cũng không tiếp tục thảo luận về vấn đề “cải tiến chữ Việt” trên trang Facebook này. Không ích gì! Ngoại giả, không ai cấm vấn đề “cải tiến chữ Việt” được trình bày và thảo luận trong các cuộc hội thảo ngôn ngữ.
nguồn: trích từ trang Facebook của nhà giáo & nhà văn QUYÊN DI
https://www.facebook.com/quyen.di/posts/10214156529204955

Sunday, November 26, 2017

BẮT CHƯỚC

       Tôi nghi ngờ những điều được gọi là sáng tạo. Như sáng tạo văn chương nghệ thuật chẳng hạn. Theo tôi, công việc mình làm chỉ là sự bắt chước từ người đi trước. Có khác chăng là cách bắt chước của mình là hay hoặc dở mà thôi. Bắt chước hay, là như tôi bắt chước những thi sĩ đi trước làm thơ, nhưng thơ tôi sáng tác phải độc đáo, độc lập với thơ của họ. Còn bắt chước dở, thì thơ tôi chỉ là bản sao, hoặc dù ngọ nguậy cho mấy thì cũng chỉ nằm trong phạm vi ảnh hưởng của người ta. Từ bắt-chước-dở đến bắt-chước-hay, phải qua một chặng đường thử thách. Có người, chỉ là một khoảng ngắn. Có người hầu như mất hết một phần đời. Nhưng cũng có người đã không bao giờ vượt qua được chặng đường này.

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN
(trích tự tuyện THẦM LẶNG TRỜI, THẦM LẶNG ĐẤT, 1994)

Saturday, November 18, 2017

NGUYÊN SA (1932-1998)

























ông là một tình thơ rực rỡ
của 20 năm VănHọcMiềnNam

từ "áo lụa hà đông", "tháng sáu trời mưa"
đến "nga buồn như con chó ốm"
đã hội tụ thành hình tượng thi ca ảo diệu một thời
làm giàu thêm rất nhiều
cho nhân tính văn chương

tầm nhìn ông khô
tấm lòng ông ướt
nên chi
khi đối diện phù du
thì nát tan kia bỗng dưng mềm mại

Nguyễn Đức Bạtngàn (2001)

---

Thơ NGUYÊN SA


LÚC CHẾT

Anh cúi mặt hôn lên lòng đất
Sáng ngày mai giường ngủ lạnh côn trùng
Mười ngón tay sờ soạng giữa hư không
Ðôi mắt đã trũng sâu buồn ảo ảnh

Ở trên ấy mây mùa thu có lạnh
Anh nhìn lên mái cỏ kín chân trời
Em có ngồi mà nghe gió thu phai
Và em có thắp hương bằng mắt sáng?

Lúc ra đi hai chân anh đằng trước
Mắt đi sau còn vương vất cuộc đời
Hai mươi năm, buồn ở đấy, trên vai
Thân thể nặng đóng đinh bằng tội lỗi

Ðôi mắt ấy đột nhiên buồn không nói
Ðột nhiên buồn chạy đến đứng trên mi
Anh chợt nghe mưa gió ở trên kia
Thân thể lạnh thu mình trong gỗ mục

Anh chợt ngứa nơi bàn chân cỏ mọc
Anh chợt đau vầng trán nặng đêm khuya
Trên tay dài giun dế rủ nhau đi
Anh lặng yên một mình nghe tóc ướt

Nằm ở đấy, hai bàn tay thấm mệt
Ngón buông xuôi cho nhẹ bớt hình hài
Những bài thơ anh đã viết trên môi
Lửa trái đất sẽ nung thành ảo ảnh


ÁO LỤA HÀ ĐÔNG

Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát
Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông
Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
Thơ của anh vẫn còn nguyên lụa trắng

Anh vẫn nhớ em ngồi đây tóc ngắn
Mà mùa thu dài lắm ở chung quanh
Linh hồn anh vội vã vẽ chân dung
Bày vội vã vào trong hồn mở cửa

Gặp một bữa anh đã mừng một bữa
Gặp hai hôm thành nhị hỉ của tâm hồn
Thơ học trò anh chất lại thành non
Và đôi mắt ngất ngây thành chất rượu

Em không nói đã nghe lừng giai điệu
Em chưa nhìn mà đã rộng trời xanh
Anh đã trông lên bằng đôi mắt chung tình
Với tay trắng em vào thơ diễm tuyệt

Em chợt đến, chợt đi, anh vẫn biết
Trời chợt mưa, chợt nắng chẳng vì đâu
Nhưng sao đi mà không bảo gì nhau
Để anh gọi, tiếng thơ buồn vọng lại

Để anh giận mắt anh nhìn vụng dại
Giận thơ anh đã nói chẳng nên lời
Em đi rồi, sám hối chạy trên môi
Những ngày tháng trên vai buồn bỗng nặng

Em ở đâu, hỡi mùa thu tóc ngắn
Giữ hộ anh màu áo lụa Hà Đông
Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
Giữ hộ anh bài thơ tình lụa trắng

NGUYÊN SA
(trích Thơ Nguyên Sa)

Friday, November 10, 2017

BIẾT BAO GIỜ

(tặng Em, Khánh Hòa)

thơ phát khởi từ cảm xúc
đây là tiến trình của tôi
từ chút gió
ngọn cỏ
hạt sương
hoặc nhân tình thế thái...
tất cả như ấn chứng
được ấp ủ trong thần trí
rồi đẩy chữ nghĩa
lên thơ
làm quà tặng cho đời

nhưng có cảm xúc
khởi từ oan khiên
đã khiến tôi bất lực
chết lặng
tê tái
buốt đau

như Việtnam của tôi lúc này
nhân họa đang là nghiệp chướng bất đắc dĩ
nhưng hầu như chưa đủ
lại còn dồn dập thêm thiên tai
(gần đây nhất là bão Damrey đã gây tổn thất lớn lao
ở vùng nam trung bộ)

một đất nước đang bị phá sản triệt để
bởi một đảng cầm quyền
chỉ biết bảo vệ lợi ích giai cấp
họ u mê quên mất giai cấp
cũng chỉ là một thành phần của dân tộc
nếu như dân tộc tiêu vong
thì giai cấp của họ sẽ về đâu
ngoài con đường tự diệt

đất ơi nước ơi
bất hạnh của dân tộc
vẫn còn đang mải miết đâm đầu
lao xuống vực sâu
thăm thẳm

biết khi nào mới chạm đến tận đáy
để tạo thành sức bật
bạo liệt
vùng lên

bao giờ bao giờ
bao giờ
nước ơi
đất ơi
dân tộc tôi ơi

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN
(Nov 10th, 2017)

Friday, November 3, 2017

PHÁ CÁCH THƠ, PHÁ HOẠI THƠ

bài thơ
dù núp dưới y áo nào
(cổ điển
tự do
tân hình thức...)
thực chất chỉ là bài tập làm văn biểu cảm

khi chúng ta chơi chữ nghĩa
với đầu óc rỗng
không chịu học tập
giả tạo cảm xúc
nghèo vốn sống
loanh quanh

khi chúng ta thiếu khả năng
nhưng đành hanh
nên đã nhũng lạm ngôn ngữ
để thỏa mãn cho cơn khát vô căn của mình

cái mới thực chất chẳng vin vào hình thức
mà phải xuất phát từ xung động
đột phá nội tâm

tâm mới
cảm quan mới
sẽ tạo thành tố mới
cho thơ

bởi vì cái mới
là hiện thân
là hệ quả
từ cái cũ

phá cách thơ làm sao thành tựu
khi mà chúng ta chưa đủ nội lức để phá cách cảm xúc

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

Friday, October 27, 2017

Vạn Trùng Hoa (bài số 2)

một lần đi xa,
giữa lúc máy bay hạ cánh
ở một phi trường nào đó,
để chuyển tiếp qua một chuyến bay khác
em gửi điện thư báo tin
“anh ơi, em đang ở chỗ này nè, anh ơi...."

tôi xúc động
viết ba bài thơ nhỏ
mỗi bài đều có chung một khổ thơ đầu,
nhưng tiếp theo sau mỗi bài thơ là cảm xúc mới
cùng ân tình mới,

bài số 1 posted trước đây
hôm nay post bài số 2,
bài số 3 đợi lúc có dịp

--------

VẠN TRÙNG HOA (bài số 2)

anh biết trong thời khắc này em đang ở trên máy bay
bên ngoài không gian ngắt xanh tình tự
anh biết trong giây phút này em đang là mây bay
trên đỉnh đại ngàn
cô lữ

thần hồn anh mênh mang thần hồn em
theo ánh trăng xưa bên trời cố xứ
nơi hôm nao việtnam có anh bỏ đi 
chưa một lần trở về
bây giờ là mặt trời quang thắm viền môi thỏ

sáng mai này ngọt theo chiều sa mỹ châu
sóng biển chẻ theo triền tóc em lừng hương đông á
những dặm sông dặm núi dặm đường
dặm đất dặm trời
hôn lên dặm chân em
là anh bềnh bồng
bềnh bồng
lạc hà
lộng vũ

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN